Йоча-влак изи йылын тарваныл мыжым ончаш моткоч йӧратат, южышт кидышкат налаш огыт лӱд. А тудын пайдале улмыжо нерген шагалын палат. Тидын нерген Российысе ялозанлык рӱдерын Марий Элысе филиалжын вӱдышӧ агрономжо И.А.Рябоконенко (снимкыште) дене мутланышна.
– Ирина Анатольевна, пӱртӱслан йыл могай пайдам конда?
– Тудо мландым пайдале вещества, микроэлемент-влак дене пойдара. Рокым вара, тушто каналым «кӱнчен», южым пурта. Тыге почвыш вӱдат сайынрак логалеш. Йыл колышо кушкылым кочкеш, тудден пырля тӱрлӧ бактерий пыта. Мланде йымалан лийше кушкылым шӱкташат полша. Рокышто вара гуминовый веществан грануло-влак лийыт. Нуно вӱдым сайын шупшыт, мландым пойдарат. Икманаш, пӱртӱсыштӧ йыл вещества пӧрдемым (круговорот) мучашлаш полша. Тыгак кальций карбонатым луктын, мландым шопыктара. Пакчалан эҥгекым ок ыште. Но мланде йымалне йыл утыждене шуко гын, удыр-шамыч пошен кертыт.
— Мландым кӱнчымӧ годым йылым кольмо дене йоҥылыш пӱчкат гын, кугырак-влак тыге ойлат: «Ит ойгыро, тудым кеч-мыняр ужашлан руалат гынат, илыше кодеш». Тиде шонымаш чын огыл вет?
— Йылым пелыгыч руалаш гын, вуй могыржо веле илыше кодеш. А поч могыр ужаш кола, молан манаш гын тушто ны вуйдорык, ны кочкышым шулыктарыше системе уке.
– Йыл-влак молан лач йӱран годым мландымбаке лектыт?
– Нуно коваштышт дене шӱлат. Йӱр йӱрмӧ годым вӱд мланде йымаке пура да тушто кислород шагалемеш, садлан лектыт. Эше йӱр чыпчыме йӱк нунылан удырын коштмым ушештара. Туддеч утлаш шонен, йыл-влак яндар южыш вашкат. Эше нунылан ночко мландыште нушкаш утларак йӧнан. Тыгай амалат уло.
— Йыл-влакын кужытышт 2 сантиметр гыч 3 метр марте лийын кертеш. «Гулливер-шамыч» Австралийыште илат. Нуно 8 метр келгытан рожым кӱнчат.
— Йыл кечым ок йӧрате, шокшышто писын кола.
— Южышт 16 ий марте илен кертыт.
— Австралийыште йыллан пӧлеклалтше тоштер уло. Тудын формыжат йылым ушештара.
Христина АЛЕКСАНДРОВА мутланен.
Фотом рӱдерын архивше гыч налме.
