Пӱртӱс илышым умылен, чодыраште шкем ӱшанлын шижаш пеҥгыде вий-куат ден шинчымаш кӱлыт. Лач тыгай койыш-шоктышан ӱдыр-рвезе-влак 8-12 сентябрьыште Йошкар-Ола воктенысе «Пӱнчер» тунемме да тренировкым эртарыме базышке погыненыт.
Таҥасымаш да йолташ шӱлыш пырляште озаланен кертыт мо? Ты йодышлан краевед да турист- влакын республикысе слётыш кышт, «Лӱдыкшыдымылык школ» республикысе таҥасымашыш уш нышо тунемше-шамыч вигак «Кер теш!» манын вашештат. Лу район ден округла, Волжск ола гыч толшо команде-влак вич кече жапыште тӱрлӧ конкурсышто таҥасеныт. Ик тыштлан вийым да койыш-шоктыш пеҥгыдылыкым ончыкташ кӱлын гын, весышт усталыклан да шинчымаш поянлыклан эҥертеныт.
Чоным куандарыше паша
Краевед-влакын слётыштышт таҥасыше куд командын програм мыже моткоч поян лийын. Тений ты слёт Российысе калык-влакын икоян улмо идалыклан пӧлеклалтын. Кажне команде тӱрлӧ калык дене палымым ыштен. Теве 1-ше номеран Звенигово школ гыч ӱдыр рвезе-влак карел-шамычын илыш йӱлашт, модышышт да кочкышышт нерген каласкаленыт. Самырык краевед-влакын республикысе слё тыштым иктешлыме почеш, ты ко манде икымше верым сеҥен налын.
– Тыгай слётыш ушнышо йо ча-шамыч краеведений пашалан шӱман улыт. Нунылан шочмо кундемым шымлаш, тӱрлӧ сферыште чапланыше еҥ-влак дене палыме лияш келша. Молан ме карел калыкым ойыренна? Районыштына Карелий кундемын шочшыжо Марина Викторовна Нестерова ила. Тудын дене мутланен, слётлан келшыше материалым ямдыленна. Ик жапыште тӱрлӧ сынан таҥасымаш-влакым эртарымашын пайдаже кугу: йоча-шамыч икте-весе дене палыме лийыт, тӱняончалтышышт икмыняр пачаш пойдаралтеш, – ойла 1-ше номеран Звенигово школ директор Наталья Юрьевна Тришкова.
Советский район Роҥго шко лышто краеведений пашалан кугу тӱткышым ойырат. Тушто ты сомыл шукертсек вияҥеш. Школын «Надежда» командыже краевед-влакын слётышкышт икмыняр гана ушнен да тений кокымшо верыш лектын.
Нелылык деч огыт лӱд
А турист-шамычын таҥасымашышт кузерак эртен? Турист-влакын республикысе слётышкышт да «Лӱдыкшыдымылык школ» республикысе таҥасымашыш ушнышо йоча-шамычлан пӱжвӱдым ик гана веле огыл йоктараш логалын. Снаряженийым чиен, кечыгут куржта лыштше спортсмен-влаклан ни молан кӧранаш. Адакшым игече нелылыкым луктын. Туге гынат йӱр вошт таҥасыше ӱдыр-рвезе-шамычын кумылышт волен огыл. Очыни, садланак пӱртӱс «Маршрут выживания» эн неле таҥаслан че вер кечан игече дене куандарен.
Звенигово районысо йоча усталык рӱдерын «Алиот» сборный командышкыже тӱрлӧ школышто тунемше-влак ушненыт. Кужмарий кыдалаш школ гыч Лена Короткова кугурак ийготан, а Николай Лукьянов изирак ийготан ӱдыр-рвезе влакын командыштышт таҥасеныт. Нуным снимкыште ужыда. Турист-влакын слётыштым иктешлыме почеш, изирак-влак кокымшо лийыныт, кугурак-шамыч кумшо верыш лектыныт. Кужэҥер округысо йоча-влаклан ешартыш шинчы машым пуышо рӱдерын командыже икымше верым сеҥен налын.
– Слётыш ятыр ӱзгарым: палаткым, малыме вургемым, кочкаш шолтымо арверлам да молымат – пелен конденна. Палаткыште икым ше гана огыл илена, ынде тунемал тын. Кочкашат шке гыч тулотеш шолтена. Таҥасымашлам эрташ пеҥгыде тазалык, вий да чулымлык кӱлыныт. Тыгак икте-весылан эреак полшыман. Кастене тыште моткоч весела. Икте-весе деке унала коштына, палыме лийына, тӱрлӧ модыш дене модына. Тулото йыр погынен, мутланымаш моткоч шерге. Тыгай илыш чылалан ок келше, но тудо чо неш ик гана возеш гын, ӱмырешлан кодеш, – шонымашышт дене пайлалтыч Лена ден Николай.
Александра Степанова, «Надежда» командын командирже:
Мый эн ончыч турист семын слётлашке коштынам, пытартыш ийлаште краевед коман дыште уш-акылем тергем. Краевед-шамычлан кумда пашам ыштыман: шымлымашым эртарыман, тудым чаткан да раш возыман, тӱрлӧ калыкын тӱвыражым палыман, капкылым шуарыме нергенат мондыман огыл. Роҥго школышто наставничестве паша чот вияҥеш. Тыште мемнан вуйлатыше Наталья Владимировна Шабалинан надырже кугу. Изирак ийготан ӱдыр-рвезе-влаклан пример лияш – кугу чап.
Катя СЕРГЕЕВА.
Авторын да «Алиот» командын архивше гыч налме фото-влак.
