«Ме чылан улына лишыл родо,
Акрет тукым ик ойыш ÿжеш.
Йылмынам, йÿланам она мондо –
Финн-угор калыкна вияҥеш»,
– серен калык писатель Александр Петров. Чынак, финн-угор йылме тÿшкаш пурышо калык-влак эртыме корнышт, тÿвырашт, койыш-шоктышышт дене ойыртемалтыт гынат, родо-тукым еш улыт, икте-весе дене келшен илат.
Финн-угор йоча да самырык-влакын тÿнямбал слётышт ваш ужын мутланаш, икте-весе дене лишкырак палыме лияш сай йӧным пуа. Тений слёт 17-23 июльышто «Авангард» сарзе-патриотизм рÿдерыште эртаралтын. Мероприятий Пермь, Одо, Виче, Угарман кундемла, Коми, Мордовий, Карелий, Татарстан, Марий Эл республикла гыч 150 наре участникым ушен.
– Слётын тÿҥ темыже – келшымаш кыл. Шке тÿвырам пагалыше, шочмо кундемым йӧратыше, историйым палыше еҥ вес калыкымат акла, – ойла «Эр вий» йоча да ийготыш шудымо-влакын организацийыштын ушемжын председательже Маргарита Михайловна Маланова. – Делегаций вуйлатыше-шамычын палдарымышт почеш, ты мероприятийыш логалаш манын, йоча-влак идалык мучко тунеммаште, мер илышыште шкеныштым чолган ончыктеныт. Вет финн-угор слётыш логалмаш сай пӧлеклан шотлалтеш. Адакшым вожатый да нунын полышкалышышт-влак ондак ты слётын участникше лийыныт. Тидат икшыве-шамычлан сай пример да кушкашышт, вияҥашышт шÿкалтыш.
Пайрем почмашке Марий Эл Республикысе Правительстве Вуйлатышын алмаштышыже – тÿвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр К.А.Иванов, Марий Эл Республикысе Кугыжаныш Погын Председательын икымше алмаштышыже Л.Н.Яковлева, Марий Эл Республикысе Самырык-влак политике комитетын председательже С.Ю.Игошин ушненыт.
Кидпашалан мастар калыкна
Слётын программыже поян лийын. Кажне кечын йоча-влакым у дене палдареныт, модыктеныт, куштыктеныт. Финн-угроведений университетыште тÿрлӧ калык нерген каласкаленыт. Тыгак кажнылан келшыше мастер-классым ойырен налаш темлалтын. Тушто икшыве-шамыч марий тÿрым тÿрленыт, кумыж гыч тÿрлӧ арверым ыштеныт, уам тодыныт, кÿслем шоктеныт, курчакым ямдыленыт.
Теве Медведево район Мамьярсола гыч София Киселёва курчакым ыштымашке коштын.
– Тыгай модышым ямдылаш мыланем моткоч келшен. Ме тÿрлӧ калык курчакым ышташ тунемынна. Икмыняржым лишыл еҥем-влаклан пӧлек семын кучыктем, – ойла ÿдыр. Тудо слётыш Ольга аваже да Глеб изаж дене пырля кумшо гана ушнен.
Икте-весым умылат
Ик йылме тÿшкаш пурышо калыкын мутланымыжым колышташ пайдале. Ятыр шомак икгай йоҥга. Нуным кутырымо годым шекланен шукташ йӧсӧ огыл. Слётышто вашла умылаш манын, рушла кутырат гынат, тÿрлӧ кундем гыч толшо-влак икте-весе дене шочмо йылме дене мутланат.
– Тÿрлӧ йылме йоҥгымым колаш моткоч оҥай. Мутлан, Пермь кундем гыч толшо ик ÿдыр чÿчкыдын аважлан йыҥгырта. Нунын мо нерген кутырымыштым умылаш лиеш. Марлат икмыняр шомакым тунем шуынна: «поро кече», «тау», «кугезе мланде», – палдарат коми ÿдыр-влак. Эвелина Муравьёва слётыш кокымшо гана ушнен. 2023 ийыште Марий кундемыште лиймыж деч вара Кристина Колипова ден Алина Фидухина йолташ ÿдыржӧ-влакым пырля ÿжын.
– Марий кундем мотор пÿртÿсшӧ, шокшо игечыже, поро кумылан калыкше дене шкеж деке савырен. Слётыш логалмемлан моткоч йывыртенам. Тыште палыме лийме ÿдыр-рвезе-влак дене умбакыжымат кылым кучаш тÿҥалына, – иктешлыш Патырлыкым ончыктеныт
Онар, Ядыгар батыр, Сияжар, Кудым-Ош, Иван Рокаччу – нине да вес талешке-шамычын лÿмыштым слётыш ушнышо-влак сайын палат. Рвезе-шамыч нунын патырлыкыштым, лÿддымылыкыштым, шке калыкыштым тÿрлӧ тушман деч аралымыштым примерлан шотлат. Шкештат тыгаяк тале, виян, шочмо кундемым йӧратыше кушкыт. Садланак слёт кышкарыште эртаралтше «Патырские игрища» таҥасымашке уло кумылын ушненыт.
– Финн-угор калык-влак ожнысек тале сонарзе улмышт дене чапланат. Нуно пикш дене лÿйкалымаште, умдым кышкымаште уста лийыныт. Меат ты аланыште шке моштымынам ончыктенна. Умдым кышкымыже пеш нелын чучын. Капым нӧлтымаш да тоям шке могырыш шупшкедымаш кажне участникын вий-куатшым палдареныт. Мыланем керде дене кредалмаш поснак келшен, – ойла Йошкар-Ола гыч Глеб Мурашов. Тудо «Патырские игрища» таҥасымаште чолга, виян лийын да икымше верым сеҥен налын.
Авторын да «Эр вий» СДПО-н архивше гыч налме фото-влак.
