«Валентин Колумб шке усталыкше дене марий сылнымутым тӱнямбал кӱкшытыш луктын. Тудо марий йылмын сылнылыкшым, йоҥгытшым кӧргӧ чонжо дене шижын да умылен моштен. В.Колумбым шочмо калыкланна ме мыняр кумданрак «почына», шкенан кӧргӧ чонна дене тунар утларак поян лийына», – тыге возен марий академик Иван Григорьевич Иванов. Тиде шонымашын моткоч шергакан улмыжым кугыеҥ ден йоча-влак раш умылат. Садланак «Колумб лудмаш» поэзий пайремыш изижат-кугужат кодшо курымысо 80-ше ийлан икымше пелыж гыч тӱҥалын погынат. 1989 ий гыч регион-влак кокласе сылнымут пайрем Морко районышто эртаралтеш.
Валентин Колумбын муро памашыж воктек теният ятыр калык толын. 26 июньышто Морко посёлкышто эртаралтше «Сылнымут аршаш Моркышто» поэзий пайрем Морко районысо тӱрлӧ школ, республикысе ятыр район ден округ, Йошкар-Ола, Татарстан Республик Арск район, Санкт-Петербург гыч шӱдӧ наре участникым иквереш ушен. Пайремыш погынышо-влакым Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштышыже Н.И.Любимов, Морко муниципал район вуйлатыше Г.С.Хуснутдинов да молат салам леныт. Николай Иванович Марий Эл Республикысе Правительстве Вуйлатышын алмаштышыже – тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Ивановын саламлымашан серышыж дене палдарен да ойлен: «Колумбын поэзийже – тиде калыкын йӱкшӧ. Таче тудо кумдан йоҥга. Тек марий поэзий, марий сылнымут, марий книга ончыкыжымат мемнам уша».
-
Марла да рушла лудыныт
Конкурсын участникше-шамыч В.Колумбын сылнымутшым марла да рушла лудыныт. Шке гыч возымо почеламутым лудшо-шамычат лийыныт. Мурым йоҥгалтарыше-влак усталыкышт дене куандареныт.
– Поэзий пайремышке тӱрлӧ ийготан еҥ-влак ушненыт. Йоча-шамыч дене пырля кугыеҥ-влак мастарлыкышт дене куандареныт. Нунын чотышт ий гыч ийыш ешаралтеш, тиде кумылым нӧлта. Йочасадыш коштшо ньога-шамычат Колумбын почеламутшым лудыт. Нуным ончен, ӱшан шочеш: ты поро йӱлан ӱмыржӧ кужу лиеш, – ойла Морко районысо рӱдераҥдыме клуб системе вуйлатышын инноваций да методике паша шотышто алмаштышыже Любовь Фёдоровна Кириллова. – Конкурсыш ушнышо-шамычын яра жапыштым оҥайын да шарнаш кодшын эртараш манын, М.Н.Янтемир лӱмеш сылнымут да этнографий музейын, районысо тӱвыра да каныме рӱдерын, посёлкысо книгагудын пашаеҥышт-шамыч поян программым ямдыленыт.
Сеҥышылан – кубок
Ӱдыр-рвезе-влак уста поэтын тӱрлӧ сынан почеламутшым лудыныт. Нунын ийготыштым шотыш налын, тӱрлӧ тӱшкалан пайлен акленыт. Кажныже ойыртемалтше йӱкан да койышан лийын. Туге гынат таҥасымаште эн виянже сеҥышыш лектеш. Тений икымше верым налше-шамычлан пӧлек дене пырля кубокым кучыктеныт.
7 ияш марте лудшо-шамыч коклаште икымше верым Морко район Волаксола школ пеленысе йочасадыш коштшо Матвей Петухов сеҥен налын. Тудо Валентин Колумбын «Шояк Павыл» почеламутшым марла лудын. Рушла лудшо-влак коклаште 7-ше номеран Морко йочасадыш коштшо Пётр Романов сеҥыше лийын. Рвезе-шамыч чаткан, раш, мом лудмыштым умылен каласкаленыт. 2-шо номеран Морко йочасад гыч Серафим Логинов мурым йоҥгалтарымыж дене икымше лийын. 8 гыч 10 ияш марте лудшо-влак коклаште Морко район Арын школ гыч Фёдор Александров чылт изи артистла койын да сеҥышыш лектын. Тудат «Шояк Павылым» лудын. Медведево район Знаменский школ гыч Давид Забродин поэтын «Мичу и его рубашка» почеламутшым рушла чаткан лудмыж дене ойыр темалтын. Йошкар-Оласе «Канде кайык» гимназийыште тунемше Полина Николаева «Мой папа – герой!» почеламутым шке возен. Тудым специальный военный операцийыште улшо ачажлан пӧлеклен. Ӱдыр икымше верым сеҥен налын.
Кокла ийготан-влак (11-14 ияш) коклаште лудмаш эн виян лийын. Советский район Ӱшнӱр гыч Илья Сапожников чылам ончылтен. «Кум нӧргӧ салтак» шке возымо почеламутшо дене Мария Николаева (Морко, Эҥерсола) кумылым савырен да ончыкылыклан ӱшаным пуэн. Мурызо-шамыч коклаште У Торъял районысо тӱвыра да каныме рӱдерысе «Семэҥер» марий муро студий икымше верым сеҥен налын.
1-ше номеран Морко школышто тунемше Максим Пименовым поснак палемдыман. Тудо тӱрлӧ конкурсышко ушна да эре гаяк сеҥыше радамыш лектеш. Ты ганат чаткан, чылт артист семын лудмыж дене кажне еҥын кумылжым савырен, 15-18 ияш-шамыч коклаште икымше лийын. Тудым марий йылме ден литературым туныктышо С.В.Никитина ямдылен. Регина Григорьева (2-шо номеран Морко школ) шке возымо почеламутшо дене ойыртемалтын. «Колумб лудмаш» конкурсыш еш дене ушнат. Тиде поснак куандара. Тений таҥасымаште кок еш мастарлыкшым терген. Тиде У Торъял район Токтарсола гыч Небогатиковмыт да Звенигово район Памашсола (Керебеляк) гыч Ивановамыт еш-влак. Небогатиковмыт ты ганат сеҥыше лийыныт. Морко посёлкышто Колумбын сылнымутшо торашке йоҥген. Тек тиде поро йӱлан ончыкылыкшо волгыдо да кужу ӱмыран лиеш.
Людмила ГРИГОРЬЕВА.
Анатолий ТИТОВЫН фотожо.
