Оля латик ийым темен. Школышто сайын тунемеш, ача-аван мутыштым колыштеш, но лишыл йолташыже уке. Кеч школышто, кеч мӧҥгыштӧ – эре гаяк шкетын. Ача-ава эре пашаште улыт.
Икана Оля книга кевытыш пурышат, «Ӱдыр-влаклан дневник» манын возыман мотор сӱретан тетрадьым шекланыш. Лаштыклен лекте. Ӱдырлан пеш келшыш, тунамак аважлан йыҥгыртыш:
– Авай, мый кевытыште оҥай тетрадьым верештым. Тушан тӱрлӧ нерген возкалаш лиеш. Моткочак налнем, тый тореш от лий?
– Тудо тыланет молан кӱлеш?! Тетрадь олмеш шоколадым налын коч! – шоктыш телефонышто.
Олян кумылжо волыш гынат, шонымыжым садак ыштыш: дневникым нале. Ӱдыр шиже: аваже ты ганат тудым ыш умыло. Тылеч вара Оля куанжым, ойгыжым, сеҥымашыжым – икманаш, чылажымат дневникеш возаш тӱҥале. Тетрадь лишыл йолташыш савырныш.
Ик кечын Оля дневникшым ко-раҥдаш мондыш – ӱстембалан киен кодо. Аваже, ужын шуктен, возымым лудын лекте. Кастене, еш погынымеке, ава Олям чылан ончылно чевертарыш.
– Авай! Тый мыйым нигунам умылен отыл! Молан тыге ыштышыч?! – ӱдыр уло шыдыж дене кычкырале да шортын лектын куржо.
Илыш сӱретым лудмеке, йодыш-влак лектыт: йочалан дневникым вӱдыман мо? Тудым ача-ава лудшаш мо? Психологий да педагогике, медицине да социальный полышым пуышо «Детство» рӱдерын педагог-психологшо Л.А.ГЛАЗКОВА нине йодыш-влаклан вашмутым пуа:
– Эн ончыч йочалан могай сынан дневникым вӱдаш пайдале улмым рашемдыман. Мутлан, тӱрлӧ темылан келшышым: школ илыш, ончыкылык нерген шонкалымаш, йӧратымаш, йолташ да тулеч моло. Изирак ийготан-влакын дневникышт пӱртӱс, янлык нерген лийын кертеш. Ача-ава, йочан койыш-шоктышыжым шотыш налын, дневникым ойыраш полшышаш. Но тудым кузе вӱдымӧ, мом возымо шотышто ой-каҥашым пуыман огыл.
Дневникым арамлан огыл «личный», шкен гына маныт. Йоча – тиде личность, айдеме. Тудынат шке праваже уло. Ача-ава-влак икшывыштым йӧратат, умылат, ӱшанат да пагалат гын, тудын дневникшым нигунам огыт луд. Дневникыште чыла возымылан ӱшанаш ок лий, коклан йоча шке гыч шонкален серен кертеш. А ача-ава-влак, тидым лудын, шке семынышт умылен, икшывым титаклаш тӱҥалыт. Тыге йоча ача-авалан ӱшанымым да пагалымым чарна. Йочан дневникшым шолып лудман огыл, а тудын дене чон почын мутланыман, икшывым умылаш тыршыман.
Дневникым вӱдымашын икмыняр пайдалыкше:
- йоча шке шонымашыжым кагазеш возаш тунемеш, мут поянлыкше ешаралтеш, лудмо да возымо мастарлыкше вияҥеш – тиде сочиненийым возымо годым кӱлеш;
- возымым уэш-пачаш лудын, тӱрлӧ ситуацийым иктешлен, акым пуэн, келшыдымым кораҥдаш йӧн лиеш;
- йоча шонкалаш, иктешлаш, планым ышташ тунемеш;
- шӱм-чон шижмаш вашталтеш.
