Кызыт, тӱрлӧ вере миен, мотор вершӧрым ончен кошташ йӧн уло. Эртен кудалшыла, ялын, эҥерын я станцийын лӱмышт шинчалан пернат. А шочмо кундемысе уремын, коремын, курыкын, памашын але вес верын молан тыге лӱмдалтмышт нерген чылаж годым огына пале але йӧршынат огына шоно. Вет изи олыкынат, купынат, ялын ик ужашыжынат лӱмышт уло. Нуным географий справочниклаште от му. Туге гынат шочмо верым шымлаш кумылан ӱдыр рвезе-влак ятырын улыт.
Теве Морко район Зеленогорский школышто 8-ше классым тунем пытарыше Ксения Демакова (снимкыште) «Край родной марийский» республикысе шымлыме паша конкурсыш ушнен. Ӱдыр географийым туныктышо Э.В.Новикован вуйлатымыж почеш «Топонимика и микротопонимика. Посёлок Зеленогорск» пашам возен. Иктешлымеке, «Загадки топонимики» таҥасыште кокымшо верым сеҥен налын. Ксения пашаж нерген мыланна кумдан каласкалыш:
— Шымлыме пашам возаш тӱҥалме деч ончыч тунемше-влак коклаште йодыштмашым эртаренам. Шукынжо посёлкын молан тыге лӱмдалтмыж нерген огыт пале улмаш, но пален налаш кумылан улыт. Мый ятыр книгам, статьям шергалынам, школ тоштерыште уверым кычалынам, верысе калык дене вашлийын кутыренам.
Зеленогорск посёлко Морко посёлко деч 18 километр тораште верланен. Тудо 1939-1940-ше ийлаште шочын. Ончыкылык посёлко воктеч ожно Морко-Роҥго корно эртен. Тудо районышто тӱҥ корнылан шотлалтын. Ты корно Царевококшайскым, Виче кундемым Озаҥ дене ушен. Зеленогорск Адрак ден Чинче памашла коклаште кӱкшака верыште верланен. Тӱҥалтыште посёлкым документ почеш «Лесоучасток 52-й километр Юшутской железнодорожной ветки» маныныт. Тудо Сӱзлэҥер станций деч 52 километр тораште шинча улмаш. 1951 ийыште Зеленогорск маналташ тӱҥалын.
А памаш-влакын лӱмышт кузе шочын? «Чинче» волгалтше, йылгыжше манмым ончыкта. «Адрак» «таргылтыш вер» манме лиеш. Тудо чодыран лӱмжым налын. Тушто ятыр еҥ йомын. Посёлко воктеч Арка эҥер йоген эрта. Тудын лӱмжӧ нерген раш пале огыл. Арка эҥер воктене ятыр ер уло. Нуным калык тыге лӱмден: Первое, Купальное, Мочальное, Второе, Третье, Круглое, Седьмое. Владимир Николаев ден Валерий Вадимовын каласкалымышт почеш, Зеленогорск посёлкын шочмыж деч ончыч еҥ-влак воктенысе яллаште иленыт, пашам ыштеныт. Мутлан, Кортасэҥер могырышто мочылам ямдыленыт. Посёлкыш илаш куснымекышт, ты пашам умбакыже шуяш манын, вес ерым ойыреныт. Садлан ты ерым Мочальное манын лӱмденыт. Ер-шамыч икте-весышт деч тораште огыл верланеныт. Чыла вере ачам колым кучаш коштыктен, садлан кажныже чонлан лишыл.
Посёлко деч тораште огыл — «Смолакурка» чодыра. Тудо курыкан вершӧрыштӧ верланен. Ожно тушто кишым шолтеныт. Чылажымат келгынрак шымлаш шонымаш уло. Шуко оҥай уверым мумеке, шочмо вер чонлан утыр шерге лиеш. Зеленогорскыш унала толза!
Ӱдыр-рвезе-влак, теат шымлыза! Шочмо ялысе оҥай вершӧр нерген редакцийышке серен колтыза.
Христина АЛЕКСАНДРОВА.
Фотом еш архив гыч налме.
