8 июльышто Еш, йӧратымаш да ӱшанле улмо кечым пайремлена. Мо тыгай еш? Кажне еҥ тӱрлӧ семын вашешта. Эн ончыч тиде икымше да эн ӱшанле эҥертыш. Тиде аван тамле мелнаж дене ӱпшалтше, йочан юарлыме йӱкшӧ дене темше пӧрт. Тыште кочан мунло ой-каҥашыжым, кован малыме деч ончыч каласкалыме йомакшым колыштына. Иза-ака, шольо-шӱжар-шамыч дене йӧратыме модыш дене модына. Икманаш, еш – тиде изи кугыжаныш. Тыште ме поро, лӱддымӧ, чын айдеме лияш тунемына. Туге гынат кажне еш ойыртемалтше. Кажнын – оҥай йӱлаже, йӧратыме пайремже, шолып пиалже. Йошкар-Ола гыч Завойскинмыт ешыштат (снимкыште) тыгак. Нуно эсогыл «Идалыкын ешыже» республикысе конкурсышто «Йӱлам аралыше еш» таҥасыште сеҥышыш лектыныт.
-
Уста улыт
Завойскинмыт ешым озавате Марина Альбертовналан кӧра утларак палена. Тудо Советский район гыч уста Эльтемеровмытын ӱдырышт. Марина Альбертовна И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште студент-шамычым кӱсле дене шокташ туныкта. Тыгак «Чинчывий» кӱслезе-влак ансамбльым вуйлата. Пелашыже Максим Альбертович илыш корныжым сарзе корно дене кылден. Вате-марий кум икшывылан ош тӱням пӧлекленыт. Кугуракышт, Степан, 17 ияш. Йошкар-Оласе технологический техникумышто шинчымашым пога. Варвара рӱдоласе 32-шо номеран школышто кокымшо классым тунем пытарен. Семӱзгарлан, семлан шӱман, И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледж пеленысе йоча сымыктыш школышто кӱсле дене шокташ тунемеш. Аважын корныжым тошка. Изи падырашышт, Настя, ныл ияш, йочасадыш коштеш. Изаж ден акажым ончен, шукылан тунемеш.
-
Поян тӱвырам жаплат
– Марий калыкнан йӱлажат, тудын дене кылдалтше ойпогыжат пеш поян. Кеч-могай пашаште ача-аван, ешын верышт кугу. Арам огыл тыге ойлат: «Йочам ончен куштымо, шуарыме паша еш гыч тӱҥалеш. Йочатым могайым ужнет, шкежат тугаяк лий». Кажне еш – Шочмо элнан рӱдыжӧ. А ешын рӱдыжлан коча-кова, ача-ава шотлалтыт. Ме марий улмо дене веле огыл, марий калыкын вургемже, мурыжо, куштымашыже, сылнемутшо дене кугешнена, коча-кова деч кодшо йӱлам аралаш тыршена, – ойла Марина Альбертовна.
Завойскинмыт Шорыкйолым, Кугечым, Петром, Угиндым пайремлат. Шорыкйол годым пӱкшым кӱэштыт, мужедыт, пайрем дене кылдалтше модыш дене модыт, пакчаште лум курыкым ыштат, оксам шотлат. Вес тӱняшке кайыше родо-тукымыштым Петро, Угинде (Илян кече) годым шарналтат. Нунын кийыме верыштым тӧрлаш, арулыкым эскераш коштыт, йоча-влаклан шкем шот дене кучымо нерген ушештарат. Ойӧрӧ-шамычымат шарналтат. Мутлан, шӱгарым тошкен кошташ, шӱгарлаште лӱшкаш, тушеч мӧҥгӧ нимом наҥгаяш ок лий. Кугече пайрем вашеш муным чиялтат, марий кочкышым ямдылат, монча деч вара иктаж-могай у вур гемым чият. Лӱҥгалтыш дене лӱҥгалтат, муным пӧрдыктен модыт. Шочмо кече годым еш, родо-тукым дене пырля погынат. Пырля кочкышым ямдылыме, саламлыме шомакым каласыме деч посна ача-ава икшывыштым икте-весым пагалаш туныктат. Йоча-влак калык ончылнат шкем кучаш тунемыт. У ий пайремым еш дене пайремлаш тыршат. Икте-весылан пӧлекым ыштат, Йӱштӧ Кугызам унала ӱжыт, мурат да куштат.
Пайрем годым марий вургемым чият, сӧрастарыме арвер-влакымат кучылтыт.
– Марий калык тӱрлӧ семӱзгарлан поян. Ик пайремат муро, куштымаш деч посна эртен огыл. Мемнан ешыштат гармонь, пианино, гитар да кӱсле сем кумылнам нӧлтат. Кугезе Кугерге кочамат кӱсле дене шоктен, кумалтышыш коштын. Сандене тукымыштына семӱзгар дене шоктышо-влак ятырын улыт. Ачам ден авам мемнан дене эре марла мутланат, телефон денат нигунам рушла огыт кутыро. Сергей шольымын сарзе операцийыште улмыж годым эсогыл позывнойжо «Черемис» лийын. Тудын денат телефон дене марла мутланенна. Шуко йылмым палымаш илышыште уто огыл. Ава шӧр дене пуалтше йылмым пагалыман, мутланыман, – ойла ава.
Христина АЛЕКСАНДРОВА.
Фотом еш архив гыч налме.
