Пырысын индеш илышыже уло маныт гынат, тудланат тӱрлӧ чер пижын кертеш. Тидын нерген Марий Эл Республикысе вольык, янлык чер ваштареш кучедалме шотышто станцийын начальникше В.Г.Данилов (снимкыште) дене мутланышна.
– Владимир Геннадьевич, пырыс-шамыч шукыж годым могай чер дене черланат?
– Чер весылан пижедылше (заразный) да пижедылдыме (незаразный) лиеш. Пижедылше чер инфекций але паразит-шамыч гоч шарла. Тиде панлейкопений, калицивироз, ринотрахеит, хламидиоз, стригущий лишай. Паразитарный чер радамыш демодекоз, отодектоз, топсокароз да молат пурат. Пижедылдымым ончалаш гын, утларакше шондыгалта чер вашлиялтеш.
– Ялысе тыглай пырыс шагал черлана, а ойыртемалтше урлык ныл йолан йолташ-шамыч начаррак улыт. Нунылан чер молан писын пижеш?
– Тыглай пырыс-влакын, чынжымак, иммунитетышт пеҥгыде. Но нуно утларак жапым уремыште эртарат. Коваштыштым, йолыштым эмгатат. Уремыште шкаланышт келшыше кеч-могай «пелашым» муын кертыт. Ойыртемалтше урлык пырыс-влак коклаште генетике мутаций чӱчкыдын вашлиялтеш. Тидлан кӧра черат писын пижеш. Тӱрлӧ урлык пырысын шуко черже тукым гыч тукымыш кусна.
– Шуко пырысын шуршо ден сӧсанже уло. Нуным тиддеч кузе аралаш?
– Кӧргысӧ паразит-шамычым пытараш манын, пырысым кум тылзылан ик гана обрабатыватлыман. Пырысигым кум арня темымекыжак эскераш тӱҥалман. Ныл йолан йолташдан шуршо ден сӧсанже содыки уло гын, гельминт-шамыч ваштареш кучедалме эмым кучылтса. Шуршо дечат препарат уло.
– Пырысын тазалыкше мом кочмыж денат кылдалтын. Могай кочкыш эҥгекым ыштен кертеш?
– Пырыслан шыл, кол, пакчасаска пайдале улыт. Паразит-влак ынышт пошо манын, кеч-момат сайын шолтыман. Чот ӱян шыл, кол, коптитлыме але шинчалан кочкыш, колбаса, лу, кинде, макарон, шоколад пагарлан эҥ- гекым ыштат. Кызыт шукышт пырыслан кочкышым кевытыште налыт. Тудым шотым пален пукшаш гын, пеш пайдале. Пырыслан вӱдым эре шындыман. Ик семын пукшенда гын, иканаште вестӱрлӧ кочкыш дене сийлаш тӱҥалман огыл.
– Пырысланат вакцинацийым ышташ кӱлеш мо?
– Тӱшка уверым шергалаш гын, янлык-влакын орымаш дене чӱчкыдын черланымышт нерген возат. Тудо айдемыланат пижын кертеш. Пырыслан орымаш чер деч прививке кӱлешак. Тыгак ныл йолан йолташ деч стригущий лишай дене черланаш лиеш. Садлан туддечат прививке кӱлеш. Тӱрлӧ урлык пырыслан панлейкопений, калицивироз, ринотрахеит деч прививкым шындыктыман.
Христина АЛЕКСАНДРОВА мутланен.
Фотом еш архив гыч налме.
