Возет – уш-акылет пойдарет

Ручка – тунемшын тӱҥ йолташыже. Кид дене возымаш йочалан могай пайдам пуа? «Возымо годым кид, шинча, пылыш да вуйдорык пырля пашам ыштат. Тиде уш акылым вияҥда, кок полушарий кокласе кылым пеҥгыдемда. Кид дене возымо текстым сайынрак умылет да куштылгын шарнен кодат. Неле муткылдышым да ойлончым чын кучылташ, шонымашым раш каласаш тунемат. Тыгак айдемын чытышыже ешаралтеш, пашалан кугурак тӱткышым ойыра», – ойла Йошкар-Оласе «СуперУм» йоча рӱдерын педагогшо Татьяна Петровна Антонова (снимкыште).
– Кажне айдеме тӱрлӧ семын воза. Татьяна Петровна, почеркым ончен, могай иктешлымашым ышташ лиеш?
– Почеркым «лудын» моштышо еҥым графолог маныт. Тудо, текстым шымлен лекмеке, айдемын койыш-шоктышыжым, кумылжым пален налын кертеш. Нерв системе ден койыш-шоктыш айдемын ойыртемалтше почеркшым шочыктат. Шекланымем почеш, флегматик ден меланхолик-влак мотор да раш почеркан улыт, а холерик ден сангвиник-шамыч умылаш лийдымын возат. Писын шонышо еҥын возымыжымат лудаш неле: уш-акылже кидше деч виянрак пашам ышта.
– Каллиграфийлан тунеммаш йочан возымашыжым вияҥдаш полша мо?
– Каллиграфийыште ончыл верыш моторлык лектеш. Тыглай ручка деч посна каллиграф-влак тӱрлӧ неран пыстылым, кистычкым, карандашым, порым, чиям, чернила ден тушьым кучылтыт. Нуно писын огыт сере, кажне букважым иксемын, моторын возаш тыршат. Тыгодым буква-шамыч ик кӱкшытан, ик лопкытан да иксемын тайналтшаш улыт. Но южгунам мутым утыждене сӧрастарен возымылан кӧра тудым лудаш лийдымым ыштат. Тиде уда огыл: возышо еҥ моторлыклан кугу верым ойырен манын, иктешлымашым ыштыман. Каллиграфийым медитаций семынат аклаш лиеш. Вашкыде, уло тӱткышым ойырен возышо еҥын чонжо кана.
– Цифровизаций озаланыме дене калык коклаште тыгай шонымаш шарлен: самырык тукымын возен моштымашыже начарештын. Тиде чынак мо?
– Кызытсе йоча шагал воза манын ойлаш ок лий. Но серымашын шотшо вашталтын. Йоча-влак кидышт дене шагал пашам ыштат, парнялаштым огыт лывырте. Возымо методикат начар: шуко икшывым чын возаш туныктымо огыл, буквам серыме да икте-весе дене ушымо мастарлык уке, тыге писылыкым вияҥдаш ок лий. Урокышто пуымо шинчымашым возен шукташ тӧчышӧ йоча ару лыкым ок шеклане, почерк «чыве чапа дене удыркалымашке» савырна. Чынжым ойлаш гын, кызыт кугыеҥын возкалымашыжат чот пужлен. Ты нелылык кажне тукымым авалта.
– Моторын возаш манын, мом ыштыман?
– Эн ончыч кид ойыртемым шекланыман, кӱлешан чогашылым пеҥгыдемдыман. Тидлан массаж ден упражненийлам ышташ пайдале. Тыгак прописьлан шуко жапым ойырыман. Кагазыш возымо деч ончыч южышто «возаш» лиеш. Тӱрлӧ сынан тоя-шамычым арун кораш тунеммеке веле буква деке кусныман. Кажныжым вашкыде да чаткан возыман. Кече еда 15-20 минутым ты тренировкылан ойырымеке, моторын возымо мастарлык вияҥеш.

Катя СЕРГЕЕВА мутланен.
Фотом рӱдерын архивше гыч налме.